Estoński CIT - Organy łagodzą stanowisko w sprawie wyboru estońskiego CIT

Od 2022 r. spółki mogą przejść na estoński CIT także w trakcie roku obrotowego. Jednakże z uwagi na kuriozalną interpretację przepisów odnoszących się do przygotowania sprawozdana finansowego, w ocenie organów podatkowych większość spółek w ogóle nie zmieniła zasad opodatkowania, a jedynie tak im się wydawało. Na szczęście pomimo, że negatywna dla podatników praktyka została zaaprobowana przez WSA, aktualnie organy zdaja się zmieniać podejście i potwierdzać, że wybór estońskiego CIT przez spółki był jednak skuteczny.

Wybór estońskiego CIT w trakcie roku obrotowego

Jedną z ważniejszych zmian wprowadzonych w ramach tzw. estońskiego CIT 2.0 była możliwość przejścia podatników na ryczałt od dochodów spółek już w trakcie trwającego roku obrotowego.

Obecnie, spółka która spełnia wszystkie warunki do zastosowania estońskiego CIT i chce przejść w trakcie roku obrotowego na ryczałt musi złożyć stosowne oświadczenie do końca pierwszego miesiąca opodatkowania na zmienionych zasadach. W praktyce więc istnieje możliwość przejścia na estoński CIT z mocą wsteczną (w pewnym zakresie). W przypadku, gdy spółka dokonała transakcji generującej wysoki podatek (np. sprzedała nieruchomość) – może złożyć do urzędu skarbowego do końca tego miesiąca zawiadomienie o przejściu na estoński CIT, wówczas spółka zmieni zasady opodatkowania z mocą wsteczna od początku miesiąca, tj. także w zakresie transakcji dokonanych przed złożeniem zawiadomienia.

Jednocześnie zgodnie z art. 28j ust. 5 ustawy o CIT (w brzmieniu obowiązującym w 2022 r.): Zawiadomienie o którym mowa ust. 1 pkt 7 może zostać złożone również przed upływem przyjętego przez niego roku podatkowego jeżeli na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego pierwszy miesiąc opodatkowania ryczałtem zamknie księgi rachunkowe oraz sporządzi sprawozdanie finansowe zgodnie z przepisami o rachunkowości. W tym przypadku księgi rachunkowe otwiera się na pierwszy dzień miesiąca opodatkowania ryczałtem.

Niebezpieczna interpretacja przepisów dla nowych spółek z estońskim CIT

Niestety dla podatników, w interpretacjach indywidualnych odnoszących się do ww. przepisu organy podatkowe przyjęły bardzo restrykcyjną podejście, interpretując treść przepisu w ten sposób, że, dodatkowym warunkiem przejścia spółki na tzw. estoński CIT jest to by zarówno zamknięcie roku jak również sporządzenie sprawozdania finansowego (a więc jego przygotowanie i podpisanie) nastąpiły jeszcze przed złożeniem zawiadomienia o przejściu na estoński CIT.

Co istotne stanowisko organów podatkowych zaaprobował także WSA w Warszawie, który w wyroku z 29 sierpnia 2023 r. (sygn. akt III SA/Wa 1335/23) wskazał m.in., że: „Rację ma organ twierdząc, że na dzień poprzedzający dzień wejścia w nowy reżim opodatkowania, tj. na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego pierwszy miesiąc opodatkowania ryczałtem, należy zamknąć księgi rachunkowe i sporządzić sprawozdanie finansowe. Przy czym co do zasady – zawiadomienie o wyborze opodatkowania ryczałtem może zostać złożone przed rozpoczęciem nowego (niepełnego) roku podatkowego, jednak pod warunkiem spełnienia również pozostałych warunków tj. zamknięcia ksiąg rachunkowych i sporządzenia sprawozdania finansowego za dotychczasowy okres rozliczeniowy.

Pamiętać również należy, że jednocześnie z obowiązkiem zamknięcia ksiąg rachunkowych powstaje obowiązek rozliczenia się z podatku CIT (klasycznego) i złożenia zeznania CIT-8 za rok podatkowy poprzedzający opodatkowanie estońskim CIT. Przejście na estoński CIT w trakcie roku podatkowego jest możliwe, może być nieco problematyczne, jednak jest to uprawnienie Strony, z którego może ale nie musi skorzystać.

Reasumując Spółka przechodząca na CIT estoński w trakcie roku musi najpierw zamknąć księgi i sporządzić sprawozdanie finansowe. Zawiadomienie o zmianie składa do końca pierwszego miesiąca pierwszego roku, w którym będzie objęta ryczałtem, przy czym zawiadomienie musi korelować czasowo z dokonaniem pozostałych czynności – zamknięciem ksiąg i sporządzenia sprawozdania. Nie sposób twierdzić, że dokonanie tych czynności może zostać dokonane w czasie późniejszym, poprzez odwoływanie się do przepisów ustawy o rachunkowości, która to miałaby odwlekać w czasie obowiązek wynikający z art. 28j ust. 5 ustawy o CIT”.

Skutki dla podatników którzy złożyli zawiadomienie o wyborze estońskiego CIT

Taka interpretacja oznaczała, że jeśli spółka złożyła zawiadomienie, a dopiero po tej dacie sprawozdanie zostało podpisane, to – w ocenie organu podatkowego – spółka nie dochowała warunków do skorzystania z estońskiego CIT w trakcie roku obrotowego, a co za tym idzie, zawiadomienie było nieskuteczne i spółka cały czas powinna się rozliczać na zasadach ogólnych. Z uwagi na różnicę w terminie zapłaty podatku (zaliczek) oraz różnicę w wysokości stawek podatku – taka restrykcyjna interpretacja przepisów mogłaby doprowadzić do znacznych zaległości podatkowych i być może odpowiedzialności karnej-skarbowej dla niczego nieświadomych spółek oraz ich zarządów i księgowości. Biorąc pod uwagę, że zdecydowana większość spółek, które przechodziły na estoński CIT w trakcie roku obrotowego przygotowało przedmiotowe sprawozdanie tak jak każde inne, tj. w terminie 3 miesięcy od dnia bilansowego – potencjalna liczba zagrożonych spółek była znaczna.

Celowościowa wykładnia przepisów

W naszej ocenie, prezentowane przez organy podatkowe podejście było zdecydowanie chybione. Należy zaznaczyć, że w przypadku przejścia na estoński CIT z dniem 1 stycznia (dla spółek o roku obrotowym pokrywającym się z rokiem kalendarzowym), podatnik przygotowuje standardowe roczne sprawozdanie finansowe zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości. Sprawozdanie finansowe jest więc niejako z automatu przygotowane na „zakończenie” opodatkowania standardowym CIT. Zgodnie z art. 7aa ust. 7 ustawy o CIT w tym sprawozdaniu zostaje wpisane np. zyski niepodzielone z lat poprzednich.

Natomiast, jeśli podatnik przechodzi na estoński CIT w trakcie roku, to zmienia jedynie metodę opodatkowania – ale jego rok obrotowy trwa nadal, dlatego też zgodnie z ustawą o rachunkowości nie byłoby obowiązku zamykania ksiąg i sporządzania sprawozdania. Dlatego też w naszej opinii wprowadzono ww. art. 28j ust. 5 ustawy o CIT, by wprowadzić taki sam mechanizm „zamykania” starego roku podatkowego jak to ma miejsce w przypadku podatników przechodzących na estoński CIT 1 stycznia (którzy z urzędu zamykają księgi i przygotowują sprawozdanie).

Co ważne, jeśli spółka której rok obrotowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym przechodzi na estoński CIT 1 stycznia – to przygotowuje swoje sprawozdania finansowe na zasadach ogólnych (w terminie 3 miesięcy) zgodnie z ustawą o rachunkowości. Co więcej, nawet jeśli spółka nie przygotuje tego sprawozdania w terminie, to brak przepisów, które wskazywałyby, że spółka traci prawo do opodatkowania estońskim CIT. Tak więc przepisy odnoszące się do wyboru estońskiego CIT od 1 stycznia (art. 28j ust. 1 ustawy o CIT) w ogóle nie wprowadzają warunku przygotowania sprawozdania ani tym bardziej terminu na jego przygotowanie.

W tych okolicznościach, interpretowanie art. 28j ust. 5 ustawy o CIT w ten sposób, że dodatkowym warunkiem przejścia na estoński CIT w trakcie roku jest dodatkowo przygotowanie sprawozdania finansowego w określonym terminie (przed złożeniem zawiadomienia) oznaczałoby że warunki materialnoprawne przejścia na estoński CIT są różne dla podatników, w zależności od daty przejścia. Takie rozróżnienie byłoby nieuprawnione, gdyż wszystkie warunki brzegowe przejścia na estoński CIT zostały wskazane w art. 28j ust. 1 ustawy o CIT, co prowadzi do wniosku, że art. 28j ust.5 ustawy o CIT jest jedynie przepisem technicznym i należy go interpretować w prosty sposób, jako zobowiązanie podatników przechodzących na estoński CIT w trakcie roku do przygotowania takiej samej dokumentacji jaka jest przygotowywana przez tych podatników którzy przechodzą na estoński CIT od 1 stycznia.

Należy też zaznaczyć, że art. 28j ust. 5 ustawy o CIT wprost wskazuje, że podatnik sporządzi sprawozdanie finansowe zgodnie z przepisami o rachunkowości. Skoro więc przepis wprost referuje sam do ustawy o rachunkowości – trudno uznać, że referuje on jedynie w odniesieniu do treści oraz formy sprawozdania finansowego ale nie referuje do terminu jego sporządzenia. Nic takiego nie wynika z treści przepisów.

Zmiana praktyki organów

Po nagłośnieniu przez media ww. praktyk organów interpretacyjnych – w doniesieniach prasowych  pojawiały się komentarze wskazujące, że także ministerstwo finansów odcina się od tak rygorystycznej interpretacji przepisów, choć były to raczej wypowiedzi nieoficjalne (np. na portalu: podatki.gazetaprawna.pl), natomiast brak było oficjalnego stanowiska (interpretacji ogólnej, interpretacji indywidualnej czy choćby odpowiedzi na interpelację poselską).

Natomiast niedawno pojawiła się interpretacja indywidualna z 28 listopada 2023 r. (0111-KDIB1-2.4010.561.2023.1.MK), która potwierdza, że data przygotowania sprawozdania finansowego nie ma wpływu na skuteczność oświadczenia o wyborze estońskiego CIT. Tak więc ta interpretacja prezentuje odmienne podejście niż to które było prezentowane wcześniej przez organy i które zostało zaaprobowane przez WSA w powołanym wyroku. 

Wygląda więc na to, że organy postanowiły zweryfikować swoje wcześniejsze (negatywne) stanowisko i uznać, że data przygotowania sprawozdania nie ma znaczenia w kontekście przejścia na estoński CIT, zwłaszcza, że tak jak wskazano powyżej – poprzednie stanowisko było sprzeczne z samymi przepisami oraz celem ustawy.

Wygląda więc na to, że ta negatywna interpretacja przepisów nie powinna się utrwalić, zwłaszcza, że ministerstwo oraz same organy obecnie się od niej odcinają, choć nie można wykluczyć, że np. potencjalny wyrok NSA nie przewróci znów wszystkiego do góry nogami.

Fragment przedmiotowej interpretacji:

„Rozpatrując kwestię, czy sprawozdanie finansowe, o którym mowa w art. 28j ust. 5 ustawy o CIT, musi być sporządzone przed złożeniem zawiadomienia ZAW-RD, należy mieć na uwadze, że termin na sporządzenie sprawozdania finansowego określa ustawa o rachunkowości, natomiast termin złożenia zawiadomienia ZAW-RD został określony w art. 28j ust. 1 pkt 7 ustawy o CIT. Są to dwa, niezależne od siebie terminy. 

Treść art. 28j ust. 5 ustawy o CIT nakłada na podatnika obowiązek zamknięcia ksiąg oraz sporządzenia sprawozdania finansowego na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego pierwszy miesiąc opodatkowania ryczałtem, lecz nie precyzuje w jakim terminie sprawozdanie finansowe powinno być sporządzone, w tym m.in. czy powinno być ono sporządzone przed czy po upływie terminu na złożenie zawiadomienia ZAW-RD. 

W zakresie zasad, w tym terminu na sporządzenie sprawozdania finansowego, art. 28j ust. 5 ustawy o CIT wprost odwołuje się do ustawy o rachunkowości. Terminu na sporządzenie sprawozdania finansowego w żaden sposób nie modyfikuje natomiast termin na złożenie zawiadomienia ZAW-RD. 

Podsumowując treść art. 28j ust. 5 ustawy CIT nie modyfikuje terminu na sporządzenie sprawozdania finansowego, ani nie wymaga, aby było ono sporządzone przed złożeniem zawiadomienia ZAW-RD.”

Teraz należy mieć tylko nadzieję, że organy utrzymają tę interpretację przepisów jako obowiązującą.

 

W ramach naszych usług Kancelaria BDR wspiera przedsiębiorców w analizie planowanych działań biznesowych. Dzięki temu umożliwiamy im podjęcie świadomej decyzji, które rozwiązanie najlepiej odpowiada ich potrzebom w zakresie bezpieczeństwa prawnego i minimalizacji obciążeń podatkowych. Zachęcamy do kontaktu.