Jak wskazaliśmy w poprzednim artykule, prowadzenie bieżącej działalności gospodarczej przez fundację rodzinną co do zasady nie powinno być opodatkowane podatkiem dochodowym od osób prawnych (CIT). Oczywiście warunkiem braku bieżącego opodatkowania CIT jest prowadzenie odpowiedniej działalności oraz brak dystrybucji tzw. ukrytych zysków. Opodatkowanie CIT następuje natomiast dopiero na poziomie dystrybucji zysków zagregowanych w fundacji rodzinnej. Podobnie jak ma to miejsce w przypadku tzw. estońskiego CIT, oprócz opodatkowania podatkiem CIT, w chwili transferu zysku następuje także opodatkowanie „dywidendy” na poziomie beneficjentów otrzymujących świadczenia z fundacji rodzinnej.

Stawki podatku od dywidendy

Podobnie jak w przypadku opodatkowania tzw. estońskim CIT, także w przypadku fundacji rodzinnej ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie mechanizmów obniżających poziom podatku od dywidendy. Natomiast w przeciwieństwie do estońskiego CIT, gdzie stawka podatku pozostała niezmienna (19%) a jedynie wprowadzone mechanizm odliczenia kwoty zapłaconego podatku CIT (70% lub 90%), uzależnionego tylko i wyłącznie od poziomu obrotu spółki wypłacającej – w przypadku fundacji rodzinnej wprowadzono zróżnicowanie stawek podatku od dywidendy. Aktualnie obowiązują trzy „stawki”, które są uzależnione od poziomu pokrewieństwa/powinowactwa pomiędzy fundatorem a beneficjentem:

• 0% (zwolnienie podatkowe) – dla świadczeń wypłacanych do fundatora oraz osób spokrewnionych z fundatorem w ramach tzw. „0 grupy”, o której mowa w art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, tj. zwolnienie obejmuje:
  • samego fundatora oraz jego
  • małżonka,
  • zstępnych,
  • wstępnych,
  • pasierbów,
  • rodzeństwo,
  • ojczyma, macochę.
• 10% – dla świadczeń wypłacanych do osób z tzw. „1 i 2 grupy”, którzy nie są jednocześnie zaliczani do „0 grupy”. W praktyce stawka ta znajdzie zastosowanie do świadczeń wypłacanych do:
  • zięciów i synowych,
  • teściów,
  • zstępnych rodzeństwa,
  • rodzeństwa rodziców,
  • zstępnych i małżonków pasierbów,
  • małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków,
  • małżonków rodzeństwa małżonków,
  • małżonków innych zstępnych.
• 15% – dla świadczeń wypłacanych do innych podmiotów:
  • osób niespokrewnionych,
  • partnerów pozostających w nieformalnych związkach,
  • organizacji pozarządowych.

W zależności więc od stopnia pokrewieństwa (powinowactwa) pomiędzy fundatorem a beneficjentem fundacji rodzinnej wypłata świadczeń będzie opodatkowania różnymi stawkami. W tytułowym ujęciu w przypadku ustanowienia przez fundatora beneficjentami fundacji żony, teściowej i kochanki, opodatkowanie świadczeń będzie kształtować się odpowiednio 0% (zwolnienie podatkowe) dla świadczenia przypadającego na żonę, 10% dla świadczenia dla teściowej i 15% dla świadczenia na rzecz kochanki.

Oczywiście oprócz ww. opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych należy pamiętać o opodatkowaniu świadczeń 15% podatkiem CIT w momencie dystrybucji (oraz ewentualnymi podatkami sankcyjnymi o których wspominaliśmy w poprzednim artykule). Dopiero zestawienie podatku PIT i CIT daje pełen obraz opodatkowania zysków fundacji rodzinnej.

Proporcjonalne odliczenie

Należy pamiętać, że w przypadku, gdy majątek fundacji rodzinnej nie pochodzi w całości z wkładów jednego fundatora, prawo do zastosowania stawki preferencyjnej może być limitowane z zastosowaniem proporcji majątku wniesionego przez danego fundatora.

Zgodnie z art. 27 – 29 ustawy o FR wnoszenie majątku do fundacji rodzinnej jest każdorazowo odnotowywane w spisie mienia, aktualizowanym na bieżąco. W ten sposób w każdym momencie fundacja ma możliwość ustalenia jaką proporcję zastosować dla wypłat objętych obniżoną stawką.

Mienie wniesione do fundacji rodzinnej w drodze darowizny albo spadku przez:

• fundatora lub jego małżonka, zstępnych, wstępnych lub rodzeństwo ‒ uważa się za wniesione przez fundatora;
• inne osoby – uważa się za wniesione przez fundację rodzinną.

W przypadku gdy do fundacji rodzinnej mienie wnosi wspólny zstępny, wstępny albo rodzeństwo więcej niż jednego fundatora, mienie uważa się za wniesione przez wszystkich tych fundatorów w równych częściach. Proporcję, majątku, określa się w części, w jakiej pozostaje suma wartości składników mienia wniesionego do fundacji rodzinnej przypadająca na danego fundatora lub fundację rodzinną do wartości sumy mienia wniesionego przez wszystkich fundatorów i fundację rodzinną.

W praktyce oznacza to, że w przypadku, gdy dany fundator wniósł do fundacji majątek stanowiący np. 25% majątku fundacji rodzinnej – preferencyjne stawki opodatkowania będą odnosiły się do 25% świadczenia wypłacanego do beneficjenta spokrewnionego z tym fundatorem. Pozostała część świadczenia będzie opodatkowana stawką podstawową 15%.

Fundacja jako płatnik

W przypadki świadczeń podlegających opodatkowaniu podatkiem PIT (stawką 10% lub 15%) fundacja rodzinna działa jako płatnik. Oznacza to, że dokonując wypłaty środków pieniężnych fundacja rodzinna zobowiązana jest do obliczenia oraz potrącenia kwoty podatku, a także do odprowadzenia podatku na konto właściwego urzędu skarbowego. W rezultacie do beneficjentów powinna trafić kwota netto, pomniejszona o podatek.

W przypadku, gdy świadczenie fundacji rodzinnej nie polega na wypłacie kwoty pieniężnej (np. w przypadku uprawnienia do zamieszkiwanie w lokalu będącym własnością fundacji rodzinnej) płatnik nie ma możliwości potrącenia kwoty podatku PIT. W tym przypadku, to beneficjent zobligowany jest do przekazania fundacji równowartości kwoty podatku do 10 dnia następującego po miesiącu w którym otrzymał świadczenie. Kwota ta jest następnie przekazywana przez fundację rodzinną (działającą jako płatnik) do urzędu skarbowego.

W przypadku, gdy przedmiotem świadczenia nie są pieniądze lub wartości pieniężne oraz takie świadczenie lub mienie przysługują podatnikowi za okres dłuższy niż miesiąc, przy obliczaniu zryczałtowanego podatku za poszczególne miesiące przyjmuje się ich wartość przypadającą na jeden miesiąc. W praktyce wiec beneficjent co miesiąc musi uiszczać do fundacji rodzinnej równowartość podatku należnego z tytułu otrzymanego świadczenia (oczywiście o ile świadczenie nie podlega w pełni zwolnieniu z opodatkowania dla beneficjentów z „0 grupy”).

Podsumowanie

Fundacja rodzinna przez wielu była oczekiwana jako nowy, wygodny wehikuł podatkowy. Te oczekiwania można uznać za zrealizowane, ale tylko w odpowiednich okolicznościach. W przypadku, gdy fundacja w istocie ma służyć akumulacji majątku rodzinnego, jako swoista skarbonka dla reinwestycji kapitału – zasady jej opodatkowania zysków oraz ich redystrybucji do najbliższej rodziny zapewne zadowolą fundatora oraz jego beneficjentów. Gorzej, gdy ktoś liczył, na przeniesienie działalności produkcyjnej do fundacji w celu uniknięcia podatków – w tym przypadku zdecydowanie lepiej skierować swoja uwagą na tzw. spółkę estońską.

Jak zawsze w określonych stanach faktycznych dana forma prowadzenia działalności może okazać się rozwiązaniem wyśmienitym lub katastrofalnym w skutkach, dlatego też, tak jak zawsze – wybór optymalnego sposobu prowadzenia biznesu (lub akumulacji rodzinnego majątku) powinien być poprzedzony dogłębną analizą stanu faktycznego.

W ramach naszych usług Kancelaria BDR wspiera przedsiębiorców w analizie planowanych działań biznesowych. Dzięki temu umożliwiamy im podjęcie świadomej decyzji, które rozwiązanie najlepiej odpowiada ich potrzebom w zakresie bezpieczeństwa prawnego i minimalizacji obciążeń podatkowych. Zachęcamy do kontaktu.