Dziś przyjrzymy się skutkom podatkowym udzielenia pożyczki do spółki.

Pożyczki do spółki – informacje ogólne

W odróżnieniu od opisanych we wcześniejszych artykułach sposobów finansowania działalności gospodarczej spółek (wkłady oraz dopłaty) – pożyczka nie zwiększa kapitałów własnych spółki. W ujęciu bilansowym pożyczka jest neutralna dla spółki, gdyż z jednej strony środki pieniężne z pożyczki powiększają aktywa obrotowe spółki (środki pieniężne w kasie i na rachunkach), z drugiej strony pożyczka zwiększa zobowiązania spółki po stronie pasywów.

Dodatkowo immanentną cechą pożyczki jest jej oprocentowanie, co w praktyce oznacza, że z biegiem czasu poziom zobowiązań spółki będzie rósł, wraz z naliczaniem kolejnych odsetek.

W efekcie, jeśli chodzi np. o poprawę zdolności kredytowej spółki – pożyczki nie poprawią sytuacji, a w dłuższym okresie mogą wręcz pogorszyć zdolność kredytową spółki, podczas gdy dodatkowe wkłady i dopłaty poprawiają tę zdolność.

Z drugiej jednak strony, pozyskanie pożyczek (kredytów) jest stosunkowo prostym i szybkim sposobem na uzyskanie finansowania działalności gospodarczej. Co również ważne, w przeciwieństwie do opisanych wcześniej wkładów i dopłat nieodłącznie powiązanych ze statusem wspólnika spółki – pożyczki (kredyty) mogą zostać zaciągnięte także od podmiotów trzecich.

Skutki podatkowe zaciągnięcia pożyczki mogą być różne w zależności od tego kto będzie pożyczkodawcą, a także od tego – w jakiej formie prawnej działa spółka będąca pożyczkobiorcą. Zajmiemy się więc poszczególnymi przypadkami.

Pożyczki do spółki – PCC/VAT

W zależności od konfiguracji pożyczkodawca-pożyczkobiorca, na gruncie ustawy o PCC istnieje aż cztery warianty, które mogą znaleźć zastosowanie. Mianowicie udzielenie pożyczki może być opodatkowane PCC jako pożyczka, opodatkowane PCC jako zmiana umowy spółki, może też podlegać pod zwolnienie z PCC lub też być wyłączone spod PCC.

Prywatna pożyczka od podmiotu trzeciego

Zawarcie umowy pożyczki jest co do zasady opodatkowane podatkiem PCC. W przypadku, udzielenia „prywatnej” pożyczki przez osobę trzecią na rzecz spółki (kapitałowej lub osobowej) pożyczka będzie opodatkowana PCC z zastosowaniem stawki 0,5%. Standardowo to spółka jako pożyczkobiorca będzie zobowiązana do złożenia deklaracji podatkowej i uiszczenia podatku.

Oczywiście w sytuacji, gdy strony umowy pożyczki mają możliwość wytransferować kwotę pożyczki za granicę oraz zawarcia umowę za graniczą, taka pożyczka może nie podlegać polskiemu PCC z uwagi na brak ustawowych przesłanek do opodatkowania transakcji cywilnoprawnej w Polsce (art. 1 ust. 4 ustawy o PCC).

Profesjonalna pożyczka od podmiotu trzeciego

Ww. przykład dotyczy sytuacji w której pożyczka jest udzielana „prywatnie”, tj. poza prowadzona działalnością gospodarczą. Natomiast w przypadku, gdyby udzielanie pożyczek należało do standardowej działalności gospodarczej pożyczkodawcy, podlegającej pod regulacje ustawy o VAT – wówczas, zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy o PCC taka czynność cywilnoprawna będzie wyłączona spod opodatkowania VAT.

Co ważna, aby skorzystać z ww. ustawowego wyłączenia, pożyczkodawca powinien faktycznie prowadzić „zawodową” działalność w zakresie udzielania pożyczek. Jak wskazują organy podatkowe incydentalne udzielenie pożyczki (lub nawet kilku), dokonane m.in. w okolicznościach wskazujących, że działalność ta nie jest komercyjna – wyłącza możliwość zastosowania wyłączenia o którym mowa w art. 2 pkt 4 ustawy o PCC. Worst case scenario może to doprowadzić o zastosowania przez organ sankcyjnej 20% stawki PCC – jeśli ujawnienie faktu udzielenia takiej pożyczki nastąpi w okolicznościach o których mowa w art. 7 ust. 5 ustawy o PCC. Planując zastosowanie zwolnienia o którym mowa w art. 2 pkt 4 ustawy o PCC warto wiec dokładnie przeanalizować ewentualne ryzyko jego zakwestionowania – w najgorszym wypadku kwota podatku może wzrosnąć 40-to krotnie (z 0,5% do 20%). Co równie istotne konsekwencje podatkowe poniesie nie pożyczkodawca, który twierdził, że zajmuje się profesjonalną działalnością pożyczkową, a pożyczkobiorca, który działał w zaufaniu, że oświadczenie pożyczkodawcy jest prawdziwe.

Oczywiście ww. wątpliwości nie będzie w przypadku zaciągania pożyczki w banku lub innej profesjonalnej instytucji finansowej.

Na gruncie ustawy o VAT usługi udzielania pożyczek korzystają co do zasady ze zwolnienia z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT. W efekcie udzielenie pożyczki przez profesjonalny podmiot nie powinno podlegać opodatkowaniu ani PCC ani VAT. Natomiast po stronie pożyczkodawcy świadczenie usług zwolnionych z VAT (w praktyce otrzymywanie odsetek i innych opłat związanych z pożyczką) może spowodować obowiązek zastosowania współczynnika w zakresie korekty VAT.

Pożyczka od wspólnika dla spółki kapitałowej

Zgodnie z art. 9 pkt. 10 lit. i) ustawy o PCC pożyczki udzielane przez wspólnika (akcjonariusza) spółce kapitałowej podlegają zwolnieniu z PCC.

Na marginesie należy przypomnieć, że jeśli pożyczkodawcą jest wspólnik będący jednocześnie członkiem zarządu spółki – wówczas należy pamiętać o regulacjach dotyczących zawierania umów pożyczkowych pomiędzy spółką a członkiem jej zarządu (art. 15 oraz art. 210/379 KSH).

Pożyczka od wspólnika dla spółki osobowej

Zgodnie z art. 1 ust. 3 pkt 1 ustawy o PCC udzielenie pożyczki spółce osobowej przez wspólnika traktowane jest jak zmiana umowy spółki. Oznacza to opodatkowanie stawką 0,5% PCC kwoty pożyczki.

Co istotne, ustawa o PCC posiada swoją własną definicje spółek osobowych, do których zalicza się także spółka cywilne (która z formalnego punktu widzenia jest umową a nie spółką osobową w rozumieniu KSH). Ponadto, mimo, iż na gruncie ustaw o podatku dochodowym spółki komandytowe (a w niektórych przypadkach także spółki jawne) zostały objęte od 2021 r. opodatkowaniem CIT, co w zasadzie zrównało je ze spółkami kapitałowymi – to jednak na gruncie ustawy o PCC są one nadal spółkami osobowymi, a to oznacza, że ewentualna pożyczka od wspólnika nie jest neutralna podatkowo, lecz jako zmiana umowy spółki podlega opodatkowaniu PCC.

Pożyczki – opodatkowanie CIT/PIT

Pożyczki ze swojej istoty są neutralne podatkowo. Ich udzielenie nie powoduje powstanie przychodu podatkowego dla spółki otrzymującej pożyczkę. Jednocześnie kwota kapitału pożyczki nie jest zaliczana do podatkowych kosztów uzyskania przychodów przez pożyczkodawcę.

Pożyczki do spółki – dokumentacja TP

Udzielenie pożyczki przez wspólnika na rzecz spółki jest traktowane jako transakcja kontrolowana na gruncie przepisów o cenach transferowych. Pożyczka jest kwalifikowana jako transakcja finansowa, co oznacza obowiązek przygotowania dokumentacji cen transferowych w przypadku, gdy wartość transakcji jednorodnych przekroczy 10 mln PLN. Co ważne nie chodzi tu tylko o odsetki, ale również o kapitał.

Oczywiście podobnie jak przy innych transakcjach, możliwe jest skorzystanie ze zwolnienia ustawowego z obowiązku przygotowania dokumentacji – o ile spełnione zostaną ustawowe warunki. Natomiast samo zastosowanie zwolnienia z obowiązku przygotowania dokumentacji, nie oznacza, że warunki udzielenia pożyczki mogą być określone w sposób odbiegający od warunków rynkowych. Dodatkowo należy pamiętać, że zastosowanie zwolnienia w zakresie przygotowania dokumentacji TP nie wyłącza obowiązków w zakresie składania tzw. TPR.

W przypadku pożyczek możliwe jest natomiast skorzystania z regulacji tzw. safe harbour, które gwarantują „rynkowość oprocentowania”. Warto jednak nadmienić, że zastosowanie safe harbour jest z automatu kwalifikowane jako schemat podatkowy, co może wiązać się z obowiązkiem złożenia raportu MDR.

Podsumowanie

Teoretycznie pożyczki są najprostszymi formami dokapitalizowania działalności gospodarczej, natomiast jak wskazuje powyższa analiza – ich udzielanie może przybierać rozmaite formy, w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych. Dlatego tak jak zawsze – wybór optymalnego sposobu finansowania powinien być poprzedzony dogłębną analizą stanu faktycznego.

W ramach naszych usług Kancelaria BDR wspiera przedsiębiorców w analizie planowanych działań biznesowych. Dzięki temu umożliwiamy im podjęcie świadomej decyzji, które rozwiązanie najlepiej odpowiada ich potrzebom w zakresie bezpieczeństwa prawnego i minimalizacji obciążeń podatkowych. Zachęcamy do kontaktu.